Page 312 - 1-4_2

Amasya Tarihi 1-4. Cilt Hüseyin Hüsâmeddîn YASAR
Hüseyin Hüsâmeddîn YASAR

idi. Hâlbuki imparator Romanus, Alp Arslan'a karşı ta'ahhüd eylediği şerâ'it-i sulhiyyeyi îfâ
için tahtında bulunması lâzım geliyordu.
Subhu'l-A'şâ'da Şihâbeddîn Ahmed el-Kalkaşendî diyor ki: "464'de Sultân Alp Arslan,
imparator Romanus'u âzâd ederek tahtına iclâs için müslim Türkler'den bir kuvve-i azîme terfîk
ve İstanbul tarafına i'zâm eyledi. Romanus ile Mîhâ'il birkaç def'a yek-diğeriyle çarpışdılar".
Dürretü'l-Eslâk'da mestûr olduğu üzere "Sultân Alp Arslan, ammizâdesi Emîr Mansûr
es-Selçûkî ve ümerâdan Ebû Nasr Ahmed et-Togânî ve sâ'ir ümerâ-yı Etrâk ile imparator
Romanus'u makâmına ik'âd etmek üzere irsâl" etmiş olduğu cihetle Anadolu kıt'asının fethine
işte bu vak'a-i siyâsiyye bâ'is olmuşdur.
Romanus, Pon vilâyeti hudûdunda imparator Mihâ'il'in gönderdiği orduya mağlûb ve
esîr olarak Kütahya'da gözleri oyulmuş ise de Mansûr Hân ile Ebû Nasr et-Togânî Pon ve
Kapadokya kıt'alarını fevkalâde tazyîk ediyorlardı.
Pon ve Kapadokya vâlîsi Jutati'us, vilâyetin müdâfa'asına fevkalâde çalışdığı hâlde
ihtilâlât-ı dâhiliyyeyi bir türlü teskîn edemiyor; bir [267] tarafdan akıncılar beyi İltigin, diğer
tarafdan Ermeni çete re'îsi Serkis, Pon vilâyetinde her tarafı kasıp kavuruyor, Sivas beyi
Nikolas dahi muttasıl istimdâd ediyordu.
Bu sene Emîr Ebû Nasr Ahmed et-Togânî, Malatya'yı feth ederek emâreti Sultân Alp
Arslan tarafından uhdesine tevcîh olunuyor, feth edeceği memâlik-i Rûmiyye'nin emâreti
kendisine âid olduğuna dâ'ir bir menşûr-ı hilâfet aldıkdan sonra otuz bin piyâde, on bin süvârî
tertîb ederek Pon vilâyetine doğru yürüyordu. 315
Fakat Anadolu kumandânı olan Fokas hânedânından Nikefor bin Botonyadis bin Ernel
Fokas ki Târîh-i Âl-i Dânişmend'de "Tekfûr" diye mezkûrdur, Amasya vâlîsi Jutat'ın istimdâdı
üzerine ma'iyyet-i mevcûdesiyle gelip Elbistân civârında Ebû Nasr et-Togânî'ye mukâbele
ederek harben emîr-i müşârün-ileyhi ric'ate mecbûr etmekle kesb-i ta'ayyün etmiş idi.
465 rebî'ulevvelinin altıncı günü Bâtınîlerden Yûsuf nâmında bir hâ'in, o gâzî-i âlî-sîret,
kahramân-ı şîr-savlet olan Asya hükümdârı Sultân Alp Arslan Hân hazretlerini çadırında
ale'l-gafle vurup şehîd etmekle yerine şehzâdesi Sultân Celâleddîn Melikşâh-ı Selçûkî Asya
hükümdârı olduğu gibi Anadolu kumandânı olan Nikofor Fokas dahi Bizans imparatoru oldu.
[268]
Bu esnâda Emîr Mansûr es-Selçûkî Antâkiyye'yi zabt edib Konya'yı muhâsara, Emîr
Tursân et-Türkmânî, Ercis havâlîsini istîlâ ederek Kayseriyye'yi tazyîke himmet ve ammizâdesi
Ebû Nasr et-Togânî de Elbistân'ı alıp Sivas'ı tahlîse gayret ediyor, Bunların sevk etdikleri
İltigin, Anuştigin, Karatigin, Gümüştigin gibi akıncı beyleri de birer müfreze mücâhid ile Pon
ve Kapadokya kıt'alarına dehşet veriyorlardı.
Mür'i't-Tevârîh'de mestûr olduğu üzere 466 recebinde Emîr Ebû Nasr et-Togânî Sultân
Melikşâh tarafından aldığı bir kuvve-i imdâdiyye ile Malatya'dan hareket ve Sivas'ı bir ay kadar
muhâsara etdikden sonra cebren alıp ric'at ve azîmet yolunu açık bulundurmak için kalesini
hedm eyledi. Firâr eden Sivas beyi Nikolas dahi Tokat beyi olan birâderi Raminos'un yanına
geldi.
Hudûd-ı Rûmiyye'nin Türkmenler tarafından fütûhâta ma'rûz olması, Nikofor'un
idâresizliğine haml olunarak Rûm generalleri impatorluk sevdâsıyla her tarafdan baş kaldırıyor,
dâhilî isyânlar Bizans impatorluğunu herc ü merc ediyor, nihâyet esbak impator Amasyalı İsak
Komnenos'un birâderi Aleksiyus Komnenos bu sene Bizans impatoru oluyordu. Târîh-i
Dânişmendî'de Harşene beyi Şettât'ın amcası oğlu Rûm kralı dediği Aleksi budur.
Lâkin Aleksiyus'un cülûsunda Emîr Mansûr Selçûkî tarafından Konya, [269] Emîr Salık
(Saltuk) Bey tarafından Erzurum, Emîr Mengücek tarafından Erzincân ve Kemâh ve havâlîsi
feth olunarak Anadolu'da hudûd-ı Rûmiyye şark, cenûb, garb taraflarından muttasıl tazyîk

315 Bu ma'lûmât Târîh-i Âl-i Dânişmend, Câmi'u'd-Düvel, El-Aylemü'z-Zâhir'de mezkûrdur.
610
311